ENG

Στο νοτιοανατολικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου, με αφορμή την κατασκευή εισόδου – φυλακείου, αποκαλύφθηκαν τα κατάλοιπα του βαλανείου εικ 1-14. Πρόκειται για συγκρότημα λουτρών τμήμα του οποίου εκτείνεται περαιτέρω προς τα ανατολικά και νότια, εκτός των ορίων του αρχαιολογικού χώρου.

Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 1
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 2
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 3
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 4
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 5
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 6
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 7
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 8
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 9
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 10
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 11
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 12
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 13
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 14

Το τμήμα του συγκροτήματος που ανασκάφθηκε εικ 15 περιλαμβάνει έναν θερμαντικό κλίβανο (praefurnium) στα δυτικά εικ 16, δύο πισίνες, μία κυκλική αίθουσα με λουτήρες στα νοτιοανατολικά και μία ορθογώνια αίθουσα με όροφο και είναι κτισμένο πάνω σε παλαιότερη οικοδομική φάση του 2ου αι. π.Χ.

Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 15
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 16

Η μία από τις πισίνες, στα ανατολικά του praefurnium, ήταν θερμαινόμενη. Ο ζεστός αέρας του κλιβάνου διοχετευόταν σε χώρο που δεν έχει αποκαλυφθεί, μέσω αγωγού μεγάλου πλάτους που διέρχεται κάτω από την πισίνα, θερμαίνοντας ταυτόχρονα και το νερό της εικ 17-18.

Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 17
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 18

Η κυκλική αίθουσα εικ 19-28 διαμέτρου 7,50μ. είναι εγγεγραμμένη σε ορθογώνιας κάτοψης κτίσμα εικ 29-32 και λειτουργούσε ως χώρος εφίδρωσης (πυριατήριον ή laconicum). Η τοιχοποιία της αποτελείται από καστανοπράσινους λίθους με λάσπη ως συνδετικό υλικό ενώ η υποδομή της αποτελείται από δύο στρώματα: το κατώτερο, πάχους περίπου 12εκ., αποτελείται από πέτρες και το υπερκείμενό του από δομικό ασβεστοκονίαμα κόκκινου χρώματος με μεγάλη περιεκτικότητα αδρανών υλικών (κεραμιδόσκονη, θραυστό κεραμικό, χονδρόκοκκη άμμος, κάρβουνο) και συνολικό πάχος 8-14εκ. Το δάπεδο της αίθουσας είναι ψηφιδωτό εικ 33 αποτελούμενο από λευκές ανισομεγέθεις ψηφίδες ακανόνιστου σχήματος, κολυμβητές σε φαιό κονίαμα και τοποθετημένες σε ομόκεντρες περιμετρικές ζώνες γύρω από την κεντρική κυκλική κατασκευή χυτής τοιχοποιίας που χρησίμευε για την εγκατάσταση πυράς.

Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 19
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 20
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 21
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 22
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 23
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 24
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 25
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 26
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 27
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 28
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 29
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 30
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 31
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 32
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 33

Στην περιφέρεια της αίθουσας διατάσσονται 25 κτιστοί λουτήρες (πύελοι) σχετικά μικρού μεγέθους με μαρμάρινο ομφαλό στο στενό τμήμα τους και επενδεδυμένοι με υδραυλικό κονίαμα. Οι λουτήρες κτίστηκαν πάνω στο στρώμα του ασβεστοκονιάματος με πλίνθους και κονίαμα όμοιας σύστασης με αυτό της υποδομής το οποίο χρησιμοποιήθηκε και για την επένδυσή τους ενώ για την τελική διαμόρφωση της επιφάνειάς τους χρησιμοποιήθηκε λεπτό στρώμα κονιάματος λευκού χρώματος. Ο πυθμένας τους αποτελείται από ακανόνιστου μεγέθους και σχήματος λευκές και γκρίζες ψηφίδες με κατάλληλα διαμορφωμένη κλίση της επιφάνειάς του για τη συλλογή του νερού στον μαρμάρινο ομφαλό.

Τυπολογικά, λόγω του τρόπου στέγασής του, το κτίσμα ανήκει στον τύπο της θόλου και με βάση τα χαρακτηριστικά και τις ιδεατές διαστάσεις που παραδίδονται από τον Βιτρούβιο είναι δυνατή η σχεδιαστική αποκατάσταση του εικ 34-38. Η γένεση της θόλου ξεκινά από ύψος ίσο με τη διάμετρο της αίθουσας ενώ, σύμφωνα πάντα με τον Βιτρούβιο, στο κέντρο της θόλου θα υπήρχε οπαίο με χάλκινο δίσκο ως κάλυμμα που θα ανοιγόκλεινε για τον έλεγχο των ατμών. Η ανεύρεση μικρού αριθμού κεραμιδιών στέγης κατά την ανασκαφή θα μπορούσε να στοιχειοθετήσει την υπόθεση για την ύπαρξη ξύλινης στέγης η οποία ωστόσο θα προϋπέθετε τη δημιουργία ψευδοθόλου με επένδυση από κονίαμα για την προστασία του ξύλου από την υγρασία.

Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 34
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 35
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 36
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 37
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 38

Η κυκλική αίθουσα επικοινωνεί προς Βορρά με ορθογώνια αίθουσα εικ 39-43 μέσω θύρας κατασκευασμένης στο άξονα περίπου των δύο ημικυκλίων της. Η ορθογώνια αίθουσα διαστάσεων 5,35x7,60μ. έχει όμοιο ψηφιδωτό δάπεδο με την κυκλική, με τις ψηφίδες εδώ όμως να διατάσσονται σε ζώνες παράλληλα με τον κατά μήκος άξονα του χώρου εικ 44-46. Οι τοίχοι εσωτερικά ήταν διακοσμημένοι με επίπεδο κονίαμα λευκού και κόκκινου χρώματος ενώ βρέθηκαν και τμήματα κονιαμάτων που σχημάτιζαν κυμάτια στις ακμές των δαπέδων και της οροφής. Η αίθουσα είχε και δεύτερο όροφο όπως συνάγεται από κομμάτια δόρωσης εικ 47-48 και τμήματα δαπέδου που εντοπίστηκαν στην ανασκαφή, ενώ κονιάματα με διπλή όψη, πιθανότατα από διαχωριστικές κατασκευές – τοίχους, τεκμηριώνουν την ύπαρξη επιμέρους χώρων στον όροφο.

Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 39
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 40
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 41
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 42
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 43
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 44
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 45
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 46
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 47
Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης
Εικ 48

Με βάση τα ανασκαφικά δεδομένα και τη μελέτη των ευρημάτων της ανασκαφής, στον ισόγειο χώρο τεκμηριώνονται δραστηριότητες σχετιζόμενες με τη μεταφορά και την αποθήκευση στερεών και υγρών προϊόντων καθώς και με την παρασκευή και κατανάλωση φαγητού που παραπέμπουν στη λειτουργία ενός είδους ταβέρνας – θερμοπωλείου. Η ύπαρξη επιμέρους χώρων στον όροφο σε συνδυασμό με την εύρεση, μεταξύ άλλων, ορισμένων χαρακτηριστικών αντικειμένων (ερυθροβαφής σκύφος με φαλλόσχημη προχοή, ομοίωμα φαλλού με κινητό στέλεχος και δύο ιθυφαλλικά ειδώλια) καθιστά ισχυρή την υπόθεση για την λειτουργία ενός πορνείου στον χώρο. Η ύπαρξη χώρων λουτρών σε συνδυασμό με ταβέρνες - θερμοπωλεία και πορνεία αναφέρονται στις πηγές, ωστόσο ελάχιστοι είναι αυτοί που έχουν εντοπιστεί ανασκαφικά.

Το συγκρότημα, με διάρκεια ζωής από τον 2ο αι. π.Χ. έως τα τέλη του 1ου αι. μ.Χ., μπορεί πιθανότατα να συσχετιστεί με μία πρώτη μορφή αγοράς των χρόνων του Αυγούστου. Επάλληλες στρώσεις - επιδιορθώσεις του κονιάματος επένδυσης των λουτήρων, του δαπέδου ορισμένων εξ αυτών αλλά και του επιχρίσματος της τοιχοποιίας αποτελούν τεκμήρια φθοράς λόγω της μακροχρόνιας χρήσης. Η καταστροφή του, όπως μαρτυρά το παχύ στρώμα καύσης που εντοπίστηκε τόσο στην κυκλική όσο και στην ορθογώνια αίθουσα, οφείλεται σε πυρκαγιά η οποία προκλήθηκε ίσως από σεισμό, ενδείξεις για τον οποίο αποτελούν δύο μεγάλες ρωγμές στην αίθουσα των λουτήρων, καθώς και η ισχυρή κλίση προς Βορρά του βόρειου εξωτερικού τοίχου του οικοδομήματος.

ΑΡΧΗ