Ο κίονας της Αρχαίας Αγοράς

Πριν από πενήντα πέντε χρόνια, στις 5 Μαρτίου του 1966, ο έφορος αρχαιοτήτων Φώτης Πέτσας με έγγραφό του αναφέρει ότι προβαίνει «…εἰς τήν τοποθέτησιν τοῦ εὑρεθέντος ἀκεραίου κορμοῦ κίονος τῆς στοάς πρό τοῦ Ὠδείου Θεσσαλονίκης ἐπί βάσεως εὑρισκομένης κατά χώραν…» εικ 1-7

Η ιστορία είναι αρκετά γνωστή. Εκείνη την εποχή στον χώρο της Αγοράς διενεργούνταν παράλληλα ανασκαφικές έρευνες και εργασίες εκσκαφής για την ανέγερση του δικαστικού μεγάρου της Θεσσαλονίκης. Ο κίονας βρέθηκε στον αγωγό ομβρίων της ανατολικής στοάς και σε πολύ σύντομο διάστημα τοποθετήθηκε στη θέση, όπου βρίσκεται και σήμερα.

Η ενέργεια αυτή, με έντονο συμβολικό περιεχόμενο, σηματοδότησε την αρχή του τέλους για το δικαστικό μέγαρο στη συγκεκριμένη θέση. Σταδιακά οι εργασίες για την κατασκευή του μεγάρου διακόπηκαν και το 1969 η περιοχή χαρακτηρίστηκε αρχαιολογικός χώρος.

Η χωροθέτηση των δικαστηρίων στην συγκεκριμένη περιοχή έγινε στο πλαίσιο του «σχεδίου Hébrard», σύμφωνα με το οποίο διαμορφώθηκε ο άξονας της οδού Αριστοτέλους. Φαινομενικά, η διατήρηση του μνημειακού συγκροτήματος και η ματαίωση της ανέγερσης του μεγάρου σημαίνουν την ακύρωση του σχεδίου. Στην πράξη όμως, η ύπαρξη του ανοιχτού αρχαιολογικού χώρου είναι μέσα στο πνεύμα του σχεδιασμού, καθώς έτσι υλοποιείται ο άξονας, τον οποίο θα διέκοπτε το δικαστικό μέγαρο.

Μετά από δεκαετίες έρευνας και εργασιών, ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Αγοράς αποδόθηκε στην πόλη και είναι πλέον ένα σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη Θεσσαλονίκη.

Η σημασία λοιπόν του εν λόγω κίονα τόσο για την ιστορία, την εξέλιξη και, εν τέλει, την ύπαρξη συνολικά της Αγοράς στην μορφή που την γνωρίζουμε σήμερα είναι αναμφίβολα καθοριστική. Αυτός ήταν και ο λόγος που ο κίονας επιλέχθηκε ως το σήμα/σύμβολο της Αγοράς εικ 8-13.

Ο σχεδιασμός του σήματος/λογότυπου έγινε από τον Γιώργο Τριανταφυλλάκο το 2022. Η γραφική αποτύπωση του κίονα βασίστηκε σε ένα σχέδιο του αρχιτέκτονα Ζάχι αλ Σααγιάχ στον οποίο ανήκουν και το σύνολο των χειρόγραφων σχεδίων της παρούσας ιστοσελίδας. Το σήμα πλαισιώνεται από τον λογότυπο με τρόπο που προσομοιάζει την κάτοψη της Αγοράς στην σημερινή της μορφή, παραπέμποντας σε δυο επιπλέον χαρακτηριστικά στοιχεία του χώρου, το Ωδείο και την Κρυπτή στοά.