Τα πρώτα εκπαιδευτικά προγράμματα στην Αρχαία Αγορά οργανώθηκαν στο πλαίσιο του γενικότερου προγράμματος «Νέοι και Πολιτισμός» του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Θεσσαλονίκη 1997». Το 1996 υλοποιήθηκε πιλοτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου, το οποίο ακολούθησε σειρά εκπαιδευτικών προγραμμάτων το 1997 με τον τίτλο «Αρχαιολογικοί Περίπατοι». Συνολικά, στο πρόγραμμα συμμετείχαν 5.658 μαθητές από 141 σχολεία της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης.
Στόχους του εκπαιδευτικού προγράμματος της Αρχαίας Αγοράς αποτέλεσαν η γνωριμία των μαθητών με τον αρχαιολογικό χώρο και την ιστορία, η γενικότερη ευαισθητοποίησή τους σε θέματα πολιτιστικής κληρονομιάς και η ανάπτυξη των μαθησιακών και γνωστικών τους δεξιοτήτων. Η προσέγγισή τους πραγματοποιήθηκε μέσω των επιμέρους θεματικών ενοτήτων του προγράμματος:
- Η Θεσσαλονίκη στην περίοδο της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας
- Η Αρχαία Αγορά
- Γνωριμία με τον χώρο της Αγοράς και τις λειτουργίες των επιμέρους τμημάτων της
- Εργαστήριο πηλοπλαστικής και λιθοξοϊκής
- Εργαστήριο ζωγραφικής
Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από εκπαιδευτές – εμψυχωτές με τη μέθοδο των ερωτήσεων – απαντήσεων προωθώντας την ενεργητική συμμετοχή των μαθητών σε όλα τα στάδια με τη βοήθεια και του απαραίτητου εποπτικού υλικού (φωτογραφίες, σχεδιαστικές αναπαραστάσεις κ.ά.) ενώ στο τέλος οι μαθητές λάμβαναν έντυπο με πληροφοριακά κείμενα βασισμένα στις θεματικές ενότητες και ένα εκπαιδευτικό παιχνίδι.
Την περίοδο 1998-1999, στο πλαίσιο του διυπουργικού προγράμματος «Μελίνα. Εκπαίδευση και πολιτισμός – Ο κόσμος της αρχαιότητας» και ειδικότερα στη θεματική «Η ζωή μίας πόλης», η τότε αρμόδια για την Αρχαία Αγορά ΙΣΤ΄ΕΠΚΑ εκπόνησε μεταξύ άλλων εκπαιδευτικό φάκελο για την Αρχαία Αγορά Θεσσαλονίκης. Ο φάκελος με τίτλο «Η Αρχαία Αγορά της Θεσσαλονίκης. Ιστορία και Τοπογραφία» περιελάμβανε:
- Βιβλίο του δασκάλου με πληροφοριακό υλικό, οδηγίες για τον εκπαιδευτικό και οδηγό δραστηριοτήτων για τον μαθητή
- Βιβλίο του μαθητή με εικονογράφηση σε μορφή κόμικς
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Αγοράς διαρθρωνόταν σε τρία μέρη: προετοιμασία στην τάξη, επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο, εμπέδωση και δραστηριότητες στην τάξη. Στόχος ήταν η γνωριμία της ρωμαϊκής περιόδου της πόλης και η εξοικείωση με τον χώρο της αγοράς, την οργάνωση και τις δραστηριότητες που λάμβαναν χώρα σε αυτή μέσα από δημιουργικές δράσεις. Μεταξύ των δραστηριοτήτων προβλεπόταν η παρουσίαση μικρής θεατρικής παράστασης από τους ίδιους τους μαθητές στο ωδείο, καθώς και αναπαράσταση της δεύτερης λειτουργίας του ως βουλευτηρίου με τη διεξαγωγή συζήτησης και επίλυσης ενός θέματος, με τους μαθητές σε ρόλο βουλευτών.
Μία παραλλαγή του προγράμματος, κατά την οποία όλες οι δραστηριότητες αναπτύχθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο και διοργανώθηκαν από την ΙΣΤ΄ ΕΠΚΑ, εφαρμόστηκε την περίοδο 1998-1999, σε καθημερινή βάση, σε μαθητές Α΄ βάθμιας και Β΄ βάθμιας Εκπαίδευσης με συνολική συμμετοχή 2.500 μαθητών ενώ το ίδιο πρόγραμμα εφαρμόστηκε πειραματικά και σε μαθητές με ειδικές ανάγκες του Ειδικού Γυμνασίου Θεσσαλονίκης.
